خانه / سخن سردبیر مجله فروهر / فرشه : تازه گردانیدن جهان

فرشه : تازه گردانیدن جهان

سخن سردبیر مجله فروهر- شماره ۴۵۵

موبد پدرام سروش پور

نوروز یکی از کهنترین جشنهای ایرانی است که در فرهنگ زرتشتی نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. نوروز آغاز سال خورشیدی است، گاهشماری که در سنت زرتشتی، حتی آن را به خود اشوزرتشت پیامبر زرتشتیان نسبت می‌دهند این گاهشماری با احتساب کبیسه یکی از بی‌نقص‌ترین گاهشماریهای ملل جهان نیز به حساب می‌آید.

ولی آنچه که به نوروز در فرهنگ دینی زرتشتیان ارزش ویژه‌ای داده است بی‌شک فلسفه نو شدن است که در دل این یادگار باستان باقی‌مانده است. نوروز با بهره‌گرفتن از نوشدن جهان هستی پیام‌آور نوگرایی و تازه‌اندیشی برای تمامی انسانهاست.

اشوزرتشت در هات ۳۰ بند ۹ گاتها می‌فرماید : «بشود که از کسانی شویم که جهان را تازه می‌گردانند» واژه‌ای که در این بند تازه‌گردانیدن ترجمه شده‌است واژه «فِرَشَه» می‌باشد که به معنی «تازه و نو و خرم» است. بهدینان با پندگرفتن از نوروز و نظام هستی، می‌آموزند سازندگی و نوگرایی را.

در هات ۳۴ نیز که اشوزرتشت، سوشیانسها و صفات ایشان را معرفی نموده است در آخرین بند واژه فرشه را به کاربرده است. استاد پورداوود براین باور است ازآنجایی که در این بند فرشه با اهورا به کار رفته منظور پیامبر رستاخیز یا همان جهان نو و آرمانی است که سوشیانسها(موعود)، نوید دهنده آن می‌باشند.

«ای هستی بخش بزرگ، با نیروی خویش چنان ساز که از یک زندگی نوین و سرشار از راستی بهره‌مند گردیم.»

اشوزرتشت خود را نخستین سوشیانس می‌داند و بی‌شک او کسی بود که در زمان خود یک فرشه واقعی را انجام داد او با تمام کهنگی‌ها و پوسیدگیهای زمان خودش به مبارزه پرداخت و در نهایت توانست در این راه جهانی بسازد متفاوت با آنچه که وجود داشت. او در گاتها آرزو می‌کند سوشیانسهایی که با درک پیام اهورامزدا بتوانند راه او را ادامه دهند.

نوگرایی و تلاش برای اندیشه‌ها و کارهای تازه زیربنای شکل‌گیری جوامع مترقی و پیشرو می‌باشد. در فرهنگ زرتشتی خدای یکتا مزدا نامیده می‌شود به معنی «دانای کل» و انسان نیز به واسطه وهومنه یا اندیشه پاکش ارزش پیدا می‌کند. طبیعی است که در چنین فرهنگی نوگرایی و پیشرفت بالاترین جایگاه را دارا می‌باشد. چرا که در فرهنگی که به انسان به واسطه اندیشه‌اش و مهمتر از آن، تکامل اندیشه‌اش بها داده می‌شود بی‌شک به آزادی و اختیار به عنوان تنها بستری که اندیشه در آن می‌تواند رشد کند ارج می‌نهد و آزاد‌اندیشی و آزاداندیشان همواه جهانی می‌سازند نو‌تر و تازه‌تر از جهانی که وجود دارد.

حال این پرسش مهم مطرح است که آیا این نواندیشی و نوگرایی در حوزه دین نیز مجاز است؟ اشوزرتشت و سوشیانسهایی که او آرزو می‌کند در همین حوزه یعنی در اعتقادات و باورهای مردم تغییر و تحول بوجود آورده و خواهند آورد و از طرف دیگر در طول تاریخ، همواره اعتقادات و باورهای معنوی از رشد چشم‌گیری در جوامع برخوردار است اگر چه بسیاری از این درکهای نو، در طی تاریخ سنتها و باورهای درست دینی را شکل می‌دهند ولی این امر هم بدیهی است که در کنار آنها باورها و اعتقادات نادرستی نیز به نام دین شکل گرفته و حتی دین را از اصل خود هم دور نماید حال اگر این باورها و اعتقادات در طول زمان محکم و غیر قابل تغییر تلقی گردند حتی این احتمال می‌رود که دین از آرمان و هدف خود منحرف شود. اتفاقا اگر در جوامع دینی به فرشکرد و نوآوری بها داده شود همواره سنتها و باورهای دینی در بوته آزمایش اندیشه‌های زمان بوده و این تضمینی خواهد بود برای بیراهه نرفتن ادیان الهی. همچنین دیگر دین به نام سنت و سنت‌گرایی، مانعی نمی‌شود برای تحولهای باارزش بشری همچون مدرنیسم. بلکه آنگاه دین می‌تواند با تکیه بر ماهیتهایی واقعی خود همچون اخلاق، در کنار این حرکتهای پیشرفت‌خواهانه بشری قرار گرفته و تضمینی باشد برای بیراهه نرفتن آنها.

یک بررسی ساده تاریخ زرتشتیان نیز بیانگر این امر است که در هر دوره‌ای که به نام دین جلوی آزاداندیشی و نوگرایی بهدینان گرفته شده است اتفاقا دوران رکود و سراشیبی دین زرتشتی بوده است.

در اوستا نیز آمده است زمانی که موعود یا همان سوشیانس ظهور می‌کند پایه‌گذار جهانی نو خواهد بود و در این راه او با دیو آشموغی مبارزه کرده وآن را شکست می‌دهد. آشموغی در فرهنگ زرتشتی یعنی بدعتهای نادرست دینی و سوشیانس دین را از این ظواهر و بدعتها پاک می‌کند تا اصل ساده و روان دین از این هاله بیرون آمده و نمایان گردد و به این ترتیب او جهانی خواهد ساخت گاتهایی یعنی جهانی همانند آنچه که زرتشت در زمان خود برای ساختن آن کوشید و جهانیان را به آن بشارت داد.

در کتاب دینکرد نیز این گاهانی شدن جهان با فرشکرت به روشنی بیان شده است : «اندر آن طول هزاره بند کردن دهاک(ضحاک) و برانگیختن گرشاسب برای زدن دهاک و رسیدن کیخسرو و یاران به کمک سوشیانس برای فرشگرد کرداری(تازه‌گردانیدن) و آراستن بیشتر مردم به داد و خوی گاهانی(گاتهایی) است.»(دینکرد سنجانا ج ۷ ف ۹ب۱۰)

هر روزتان نوروز

نوروزتان پیروز

درباره ی سپندارمزد

همچنین ببینید

اخلاق برتر است یا قانون ؟

سخن سردبیر مجله فروهر – شماره ۴۶۶ موبد پدرام سروش‌پور   اخلاق و قانون مفاهیمی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *