خانه / گاتها و بینش زرتشت / اردیبهشت، زیباترین امشاسپندان

اردیبهشت، زیباترین امشاسپندان

موبد پدرام سروش‌پور

«برای فر و فروغش من او را اردیبهشت را

زیباترین امشاسپندان را با نماز بلند می‌ستایم

با زبان خرد، با پندار و گفتار و کردار نیک می‌ستایم»

اردیبهشت یشت – بند ۱۸

امشاسپندان که اشوزرتشت برای نخستین بار در گاتها، آنها را معرفی نموده در حقیقت فروزه‌های اهورامزدا(خدای یکتا) می‌باشند که پیامبر در بسیاری از موارد خدای خود را با این صفات، صدا می‌زند. از سوی دیگر در نگاه او، این هفت امشاسپند، در حقیقت هفت پله‌ای می‌باشند که هر انسانی می‌تواند با دست‌یافتن بدانها خود را به بالاترین جایگاه یا نزدیکترین جایگاه به اهورامزدا برساند و این همان آرمان نهایی زندگی است. اشوزرتشت در هات ۳۴ هم زمانی که سوشیانسها را معرفی می‌نماید صفاتی را به ایشان نسبت می‌دهند همین هفت فروزه یا هفت امشاسپند هستند. سوشیانسها که در سایر دینها ایشان را با موعود یا نجات‌دهنده معرفی می‌کنند در حقیقت انسانهایی هستند که با دست‌یافتن به این فروزه‌های مینوی به جایگاهی رسیده‌اند که تمام وجودشان سودرسان بوده و ایشان بیشترین تاثیرگذاران در جهان هستی هستند همچنان که اشوزرتشت نیز در گاتها خود را نخستین سوشیانت معرفی می‌کند.

اردیبهشت تغییر یافته واژه اوستایی «اشا وهیشتا» در زبان اوستایی است که «اشا» به «ارد» و «وهیشتا» به «بهشت» در زبان فارسی تبدیل گشته و به معنی «بهترین راستیها» می‌باشد. اشا یکی از پرکاربردترین واژگان در گاتهاست. «اشا» اگر چه از ریشه «اش» به معنی راستی گرفته شده است اما اشوزرتشت از «اشا» برداشتی داشته است که زیربنای بسیاری از مفاهیم دیگر می‌باشد. «اشا» به معنی راستی است اما هر آنچه که در جهان هستی همیشه صادق باشد هم عین راستی است که در فارسی آن را قانون می‌دانیم پس از «اشا» به درستی معنی «قانون» هم برداشت می‌شده است. از طرفی هیچگاه دو قانون نمی‌توانند نقض کننده یکدیگر باشند در این صورت قانونی که نقض شده دیگر قانون نیست چون همیشه صادق نبوده، پس تمامی قوانین جهان هستی همراستا بوده و در یک قالب می‌گنجند که در فرهنگ زرتشتی به آن «هنجار هستی» می‌گویند. هنجار هستی در حقیقت قانونی است که در سایه آن جهان شکل گرفته و پایدار مانده است. این چیزی نیست جز جلوه آفرینش خداوند و در یک کلام آفرینش خداوند در همین واژه یعنی «اشا» خلاصه می‌شود. اگر چه در جهان مادی همه موجودات و جمادات تابع بی‌چون وچرای هنجار هستی یا قوانین فیزیک می‌باشند ولی در جهان معنی جایی که انسان به واسطه قدرت اراده‌اش جانشین خداوند و صاحب اختیار است به نظر می‌آید که می‌تواند برخلاف قوانین معنوی گام بردارد. اگر اشا به معنی راستی است انسان می‌توان دروغ بگستراند اگر اشا به معنی نیکی است انسان می‌تواند بدی بیافریند. اما بر پایه گاتها تمامی این اختیار نیز در سایه اشا یا هنجاری تعریف شده که بازخورد نیکیها، نیکی است به خود افراد و بازخورد بدیها، بدی است به ایشان حال در این جهان یا جهان دیگر.

اما هر گاه انسانها بتوانند با اختیار خود در مسیر اشا یا هنجار هستی گام بردارند آنگاه جامعه‌ای شکل خواهد گرفت بر پایه عدل. عدل و آزادی در کنار هم بزرگترین آرمان جوامع بشری است پس «اشا» در یک معنی به «نظم» و «عدالت» هم ترجمه می‌شود.

بر این اساس بزرگترین آرمان اشا که همانا بزرگترین آرمان دین زرتشتی هم می‌باشد گسترش راستی تا جایی است که دیگر دروغ از پهنه گیتی حذف گردد.

«دروغ باید نابود شود دروغ باید کاسته گردد دروغ باید سپری گردد دروغ باید یکسره نابود گردد و مباد که در جهان هستی راستی نابود گردد» اردیبهشت یشت – بند ۱۷

همانطور که بیان شدن در اوستا اردیبهشت امشاسپند را زیباترین امشاسپندان نام می‌برد. به همین دلیل در فرهنگ ایرانی که بسیاری از مفاهیم آن زرتشتی است زیباترین ماه سال هم به نام اردیبهشت نامیده می‌شود. از آنجایی که نماد مادی اردیبهشت در جهان هستی آتش می‌باشد در این روز یعنی روزهای اردیبهشت از هر ماه زرتشتیان به آدریان‌ها رفته و به نیایش اهورامزدا می‌پرداختند رسمی که مدتی است به زیبایی در تهران دوباره زنده شده و هر ماه شاهد حضور همکیشان در آدریان تهران و برپایی نیایش دسته‌جمعی می‌باشیم. همچنین در سنتهای زرتشتی ماه اردیبهشت را ماه یک به ده می‌نامیدند یعنی ماهی که اگر کار نیکی انجام دهیم ۱۰ برابر نتیجه داده و به همان اندازه کارهای بد هم ۱۰ برابر پادافره دارد این سنت هم در هر صورت بیانگر ارزشی بوده که این امشاسپند و ماه اردیبهشت در فرهنگ زرتشتی دارا می‌باشد.

درباره ی سپندارمزد

همچنین ببینید

اخلاق برتر است یا قانون ؟

سخن سردبیر مجله فروهر – شماره ۴۶۶ موبد پدرام سروش‌پور   اخلاق و قانون مفاهیمی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *